Πληροφορίες

Παρουσίαση Γεωγραφικής Ενότητας Πωγωνίου

Στη βορειοδυτική πλευρά της Ηπείρου, στην αγκαλιά κατάφυτων ορεινών όγκων, βρίσκεται η περιοχή του Πωγωνίου. Η φύση προίκισε την ακριτική γωνιά της Ηπείρου με ένα καταπράσινο τοπίο το οποίο διασχίζουν γάργαρα ποτάμια, ενώ περιοχές σπάνιας φυσικής ομορφιάς και αξίας, όπως η κοιλάδα του Γορμού, η λίμνη Δελβινακίου και το δάσος της Μερόπης, συμπληρώνουν το φυσικό πλούτο.

Περιγραφή των γεωγραφικών χαρακτηριστικών

Ένα πλούσιο ανάγλυφο, κατάφυτο από άκρη σ' άκρη, χαρακτηρίζει στο σύνολό της την ευρύτερη περιοχή του Πωγωνίου. Ο ορεινός όγκος ο οποίος δεσπόζει στην περιοχή είναι το βουνό Κασιδιάρης. Αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου συμπλέγματος των ορεινών όγκων της περιοχής το οποίο ξεκινάει από τα ελληνοαλβανικά σύνορα και περιλαμβάνει τα όρη Μακρύκαμπο, Κούρεντα και Τόμαρο. Μπορεί το ύψος του να μην ξεπερνά τα 1.329 μέτρα, αποτελεί όμως τμήμα ενός σημαντικού οικοσυστήματος. Ψηλότερη κορυφή του είναι τα Καραβαμιά (1.329 μέτρα). Άλλες κορυφές του βουνού είναι ο Έλατος (1.278μ.), η Αγροχλαδιά (1.299μ.), και ο Προφήτης Ηλίας (1.314μ.). Γεωτεκτονικά ο Κασιδιάρης ανήκει στην Ιόνιο ζώνη, με κύριο πέτρωμα τον ασβεστόλιθο και δευτερεύον τον φλύσχη.

 Τα υδάτινα ρεύματα που πηγάζουν από το βουνό είναι αρκετά, με πηγές που ξεκινούν από υψόμετρο έως και 900 μέτρων. Στο μεγαλύτερο μέρος του είναι δασωμένος, με εξαίρεση τις ψηλές κορυφές του.

 Πλούσιος είναι, βέβαια, και ο υδροφόρος ορίζοντας της περιοχής, αφού μερικά από τα σημαντικότερα ποτάμια της Ηπείρου διασχίζουν την περιοχή του Πωγωνίου. Και φυσικά δεν πρέπει να λησμονούνται τα λιμναία οικοσυστήματα της περιοχής τα οποία βρίσκονται σε  περιοχές οι οποίες ξεχωρίζουν τόσο για το φυσικό τους κάλλος, όσο και για την οικολογική τους αξία.

 Ξεχωριστής σημασίας για τον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής είναι ο ποταμός Καλαμάς. Έχοντας τις πηγές του στο όρος Δούσκο και ύστερα από 115 χιλιόμετρα, εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος.  Η κατεύθυνσή του είναι από το βορά προς το νότο, διασχίζοντας το οροπέδιο που σχηματίζεται μεταξύ των όρων Κασιδιάρης και Μιτσικέλι, δημιουργώντας την ομώνυμη κοιλάδα. Κατά μήκος του Καλαμά βρίσκονται επίσης τα υψίπεδα της Ζίτσας και τα όρη Κουρέντων (υψόμετρο 1.172 μέτρων) ανατολικά, ενώ στα δυτικά αναπτύσσονται ο Κασιδιάρης (υψόμετρο 1.329 μέτρων) και τα όρη της Παραμυθιάς (υψόμετρο 1.657 μέτρων). Κύριο γνώρισμα της περιοχής είναι το πλήθος χαμηλών λόφων, υψιπέδων και κάμπων, που σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό ρεμάτων δημιουργεί ένα ξεχωριστό σύμπλεγμα.

Ιστορική και πολιτιστική σημασία των πέτρινων γεφυριών

Το φυσικό ανάγλυφο, ιδιαίτερα στις ορεινές περιοχές, δεν ήταν πάντα σύμμαχος  των ανθρώπινων αναγκών,  λειτουργώντας  συχνά ως τροχοπέδη στους διακαείς πόθους του ανθρώπου. Η ευρηματικότητα,  βέβαια, και η περισσή μαστοριά που καλλιεργήθηκε ανά τους αιώνες, αποτέλεσε το μέσο υπερπήδησης των φυσικών δυσκολιών.

 Ακόμα και αν δε γνωρίζουμε πώς εμπνεύστηκε ο πρωτόγονος κατασκευαστής το πρώτο γεφύρι, μπορούμε με σιγουριά να υποθέσουμε ότι ένας πεσμένος κορμός ανάμεσα στις δυο κοίτες του ποταμού ή μερικές πεσμένες πέτρες ύστερα από κατολίσθηση, ίσως γέννησαν την ιδέα της κατασκευής μελλοντικών αρχιτεκτονικών κομψοτεχνημάτων.

 Μια μακρά παράδοση γεφυροποιίας έχει θεμελιωθεί εδώ και αιώνες σε όλη τη χώρα.  Από την τοποθέτηση του πρώτου κορμού μεταξύ των δύο κοιτών ενός ποταμού και τη διέλευση του πρώτου ανθρώπου "αβρόχοις ποσί", η τέχνη της γεφυροποιίας εξελίχθηκε εντυπωσιακά, ενισχύοντας την ανάπτυξη των μεταφορών και χαρίζοντάς μας διαχρονικά μνημεία κατασκευαστικής δεινότητας και απέριττου κάλλους.

 Προτεραιότητα της κατασκευής του γεφυριού ήταν η διασφάλιση των χερσαίων μετακινήσεων. Τα ποτάμια και οι χείμαρροι της περιοχής, ιδιαίτερα το χειμώνα γίνονταν ορμητικά και επικίνδυνα. Το γεγονός αυτό καθιστούσε τις μετακινήσεις  συχνά αδύνατες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του ποταμού Κουβαρά, ο οποίος σε περιόδους βροχοπτώσεων και καθ' όλη τη διάρκεια του χειμώνα ήταν αδιάβατος και επικίνδυνος.  Η γεωγραφική θέση όμως της περιοχής η οποία αποτελούσε για αιώνες τμήμα σημαντικού οδικού περάσματος,  επέβαλε την γεφύρωση των ποταμών της περιοχής καθιστώντας επιτακτική τη θεμελίωση ασφαλών περασμάτων.

Ήθη κι έθιμα σχετικά με τα πέτρινα γεφύρια

Ο άνθρωπος, στην προσπάθειά του να διευρύνει τα όρια τα οποία του έθετε η φύση, έπρεπε να αναμετρηθεί και να συγκρουστεί μαζί της. Η σύγκρουση αυτή, όπως άλλωστε συνέβη σε πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, περιβάλλεται από έναν πυκνοΰφαντο μανδύα τον οποίο η λαϊκή παράδοση κέντησε με πλήθος μύθων, δοξασιών και παραδόσεων.

 Η πιο χαρακτηριστική από τις δοξασίες που συνόδευαν την θεμελίωση των γεφυριών ήταν αυτή της ανθρωποθυσίας. Οι ρίζες της ανθρωποθυσίας χάνονται στην αρχαιότητα, αφού έχουν διασωθεί αρκετές περιπτώσεις στις οποίες η κρισιμότητα της κατάστασης απαιτούσε την θυσία συγγενικού προσώπου του άμεσα ενδιαφερόμενου. Το ίδιο μοτίβο συναντάται και στη μυθολογική παράδοση αρκετών πολιτισμών.

 Η σχέση ανθρώπου - φύσης αποκρυσταλλώνεται λαμβάνοντας υπ' όψιν την τάση προσωποποίησης των ποταμών και την λατρεία τους ως ξεχωριστές θεότητες. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, αποδίδεται στον ποταμό συγκεκριμένη μορφή όπως ταύρου ή φιδιού. Οι άνθρωποι, μάλιστα, με διάφορες εκδηλώσεις μυστικισμού επεδίωκαν την εύνοια του ποταμού με σκοπό είτε την ευφορία της γης είτε την ευγονία του ανθρώπου.

 Θεογέφυρο

 Στην περιοχή του Πωγωνίου ο λαϊκός θρύλος περιβάλλει ένα σπάνιο φαινόμενο φυσικής γεφύρωσης το οποίο συναντάμε στο χωριό Ζάβροχο, κοντά στον παραδοσιακό νερόμυλο της περιοχής. Πρόκειται για ένα βραχώδες στένεμα στο οποίο οι δυο αντικριστοί βράχοι ενώνονται μεταξύ τους. Το φυσικό πέρασμα προκαλούσε ανέκαθεν το ενδιαφέρον των κατοίκων. Είναι γνωστή, άλλωστε, η ιστορία: "Ήταν κάποτε, ένας πασάς στο Δαμαλά, που θέλησε να γεφυρώσει τον Κρεμαστό. Το ανέθεσε στον καλύτερο τεχνίτη της περιοχής τάζοντάς του πολλά, μα συνάμα τον απείλησε πως αν δεν τα κατάφερνε, θα του 'παιρνε το κεφάλι. Προσπάθησε με τέχνη ο μάστορας -ήταν δύσκολη η δουλειά, μα δεν μπόρεσε να το στεριώσει. Έτσι, ανήμπορος, περίμενε στην όχθη του ποταμού το τέλος του. Τότε, ξαφνικά, παρουσιάστηκε μπροστά του ο διάβολος που, πονηρός, του 'ταξε όχι μόνο το χτίσιμο του γεφυριού, αλλά και ό,τι άλλο ήθελε, αρκεί να του χάριζε τη ψυχή του. Απελπισμένος ο μάστορας δέχτηκε, ζήτησε όμως και του προεστού τη θυγατέρα για γυναίκα, ζήτησε και χρήματα πολλά για να γίνει πλούσιος και, ακόμη, τρία χρόνια ζωής για να τα χαρεί όλα τούτα. Συμφώνησαν και το πράμα πήρε το δρόμο του. Γενναιόδωρος μάλιστα ο διάβολος, του χάρισε έξι χρόνια ζωής.

 Όταν γίναν όπως τα 'πανε, ευχαριστημένος ο ...τυχερός γεφυράς άρχισε να γλεντάει τη ζωή του. Ώσπου μια μέρα σηκώθηκε τέτοια ανεμοζάλη, που σκόρπισε το μάστορα, σκότωσε τη γυναίκα του, του γκρέμισε και το σπίτι. Γιατί τα έξι χρόνια είχαν πια περάσει. Το μόνο που απόμεινε, ήταν το ...Διαβολογιόφυρο."

 Βέβαια, την  κατασκευή των γεφυριών συχνά αναδεικνύουν ιστορίες ανθρωπιάς και ανιδιοτελούς προσφοράς. Μία μοναδική ιστορία ειλικρινούς προσφοράς και αφοσίωσης στον τόπο και τους συγχωριανούς κρύβει η γέφυρα της Νονούλος στο Δολό Πωγωνίου.  Τα ορμητικά νερά του ρέματος δυσκόλευαν, κυρίως το χειμώνα, μία φτωχή γυναίκα, τη γιαγιά Νόννω ή Νονούλω, η οποία ζούσε μόνη της στο χωριό Δολό. Η φτωχή γερόντισσα έπρεπε να διασχίσει καθημερινά το παλιό ξυλογέφυρο της περιοχής  για να διαθέσει την πραμάτεια της στα γύρω χωριά. Αντιλαμβανόμενη τον κίνδυνο, αποφάσισε να συγκεντρώσει χρήματα και να τα διαθέσει προκειμένου να διασφαλιστεί η διέλευση του επικίνδυνου χειμάρρου.

Empty

 

 

Το e-mail σας*


Δεν βρέθηκαν εκδηλώσεις

sitemap bridgetrad

Γεφύρι

Έχετε επισκεφτεί το Γεφύρι της Πολιτσάς;

Προσθέστε μια νέα απάντηση!

Logo Bridgetrad

Ενημέρωση! Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies και παρόμοιες τεχνολογίες.

Πρέπει να αποδεχτείτε τους όρους χρήσης και λειτουργίας για να προχωρήσετε. Όροι και προυποθέσεις

Αποδέχομαι