Πληροφορίες

Παρουσίαση Γεωγραφικής Ενότητας Κούρεντα

Ένα εντυπωσιακό ψηφιδωτό ιστορίας και πολιτισμού αποτελεί η πολιτισμική ενότητα Κουρέντων, που οριοθετείται από τα όρη των Κουρέντων (1.172 μ.) στα Ανατολικά και τη βορειοδυτική προέκταση των ορέων της Παραμυθιάς (1.644 μ.) στα νοτιοδυτικά.

Περιγραφή των γεωγραφικών χαρακτηριστικών

Στα βόρεια, εντοπίζουμε ως γεωγραφικό σύνορο τον ποταμό Καλαμά και στα νότια, τα όρη του Σουλίου και τις βορειοδυτικές υπώρειες του Τόμαρου. Δυτικά του ποταμού Τύρια και του Καλαμά το βλέμμα χάνεται ανάμεσα στα πλατάνια, τα πουρνάρια και το άφθονο ντούσκο (βελανιδιά), απ' όπου παίρνει το όνομά της και η περιοχή: Ντουσκάρα.

 Tα δύο ποτάμια της περιοχής χαράσσουν ανεξίτηλα τα σημάδια τους στο χώρο. Ο Καλαμάς κυλάει, μέσα από πυκνή βλάστηση, ανάμεσα στον Κασιδιάρη και τα Κούρεντα, ενώ η Τύρια περνάει ανάμεσα από τα Κούρεντα και τον Τόμαρο για να χυθεί στον Καλαμά. Ανάμεσα στην Βροσύνα και τις Πέντε Εκκλησιές, ο Καλαμάς διαπερνά τα θεόρατα βράχια που ορθώνονται σε ένα επιβλητικό φαράγγι.

 Σκιαγραφώντας την περιοχή, εντοπίζουμε ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς που αναπτύσσεται κατά μήκος του ποταμού Καλαμά. Εκεί βρίσκεται μία σειρά από ιστορικά χωριά, χωμένα μέσα σε εύφορες ημιορεινές κοιλάδες, πλήθος λοφοσειρών και μικρά φαράγγια. Τα χωριά αυτά, εκατέρωθεν της κοιλάδας του Καλαμά, αποτελούν μία διοικητική ενότητα που διαιρείται σε πέντε δήμους, του Άνω Καλαμά, του Καλπακίου, της Ζίτσας, των Ευρυμενών και των Μολοσσών.

 Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, που φιλοξενεί σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας. Η περιοχή που διαρρέεται από τον ποταμό Καλαμά περιλαμβάνει καλλιεργήσιμες εκτάσεις, παραποτάμια δάση με λεύκες, σκλήθρα, φτελιές και ιτιές, πουρναρότοπους, θαμνώδεις εκτάσεις, εκτεταμένα δάση δρυών, καθώς και  κουμαριές, αγριελιές,  κέδρο, κρανιά, κουτσουπιά και ρείκι.

 Αποτελεί μία περιοχή με χαμηλά υψίπεδα λόφων, όπου ο συνδυασμός του ήπιου μεσογειακού κλίματος και της ανθρώπινης δραστηριότητας έχουν δημιουργήσει μια ομοιογενή ζώνη βλάστησης, που ξεκινά από την κοίτη των ποταμών και από τους χείμαρρους και φτάνει μέχρι τις κορυφές των βουνών.

Ιστορική και πολιτιστική σημασία των πέτρινων γεφυριών

Οι πέτρινες κατασκευές της Ηπείρου είναι πολλές σε αριθμό, αλλά μοναδικές σε τεχνική και αισθητική. Ωστόσο, εκείνο που ξεχωρίζει περισσότερο είναι η τέχνη των τοξοτών γεφυριών, τα οποία αποτελούν επίτευγμα των ηπειρωτών μαστόρων και αισθητική κορύφωση της λαϊκής αρχιτεκτονικής.

 Όλη η περιοχή της Ηπείρου διατρέχεται από ποτάμια τα οποία το χειμώνα γίνονται πολύ άγρια και ορμητικά. Τα γεφύρια συνδέουν τους οικισμούς μεταξύ τους αλλά και τις γειτονιές κάθε χωριού, τα χωράφια, τα αμπέλια, τα βοσκοτόπια.

 Ο πρωτομάστορας επέλεγε μετά από αναζήτηση την τοποθεσία, η οποία στις όχθες του ποταμού έπρεπε να είναι βραχώδης για να μπορεί να στηρίξει με ασφάλεια τα βάθρα της γέφυρας.

 Τα πέτρινα γεφύρια ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τον αριθμό των τόξων τους: Τα μονότοξα και τα πολύτοξα. Η ποικιλομορφία και η διαφορετικότητα στην αρχιτεκτονική σύνθεση των γεφυριών συνδέεται με το μεράκι του μάστορα, σε αντίθεση με τα υλικά δόμησης, την πλαστικότητα και τις αναλογίες τους, που κατά βάση αποτελούν κοινό χαρακτηριστικό όλων των πέτρινων γεφυριών.

 Ωστόσο, τα πέτρινα γεφύρια της Ελλάδος είναι στην πλειονότητά τους μονότοξα και εντοπίζονται σε ορεινά εδάφη. Αυτό συμβαίνει γιατί τα μονότοξα γεφύρια κατασκευάζονται κυρίως σε εδάφη με μεγάλες κλίσεις, εκεί όπου τα ποτάμια λόγω του μικρού πλάτους τους είναι πιο ορμητικά, σε αντίθεση με τα πεδινά εδάφη, όπου το πλάτος των ποταμών είναι μεγαλύτερο και έτσι η ορμητικότητά τους είναι κατά πολύ μικρότερη.

 Όλα τα γεφύρια στην Ήπειρο χτίστηκαν στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Η οικονομική ανάπτυξη του 18ου και 19ου αι. και οι εμπορικές συναλλαγές με τα Βαλκάνια και τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης οδήγησαν στην ανοικοδόμηση νέων γεφυριών ή στη βελτίωση παλαιότερων.

 Κάθε γεφύρι είναι και μία ιστορία, που εκφράζει την ανάγκη της επικοινωνίας των ανθρώπων μεταξύ τους, ενώ παράλληλα αποτελούν φορείς πολιτισμού και κουλτούρας μιας άλλης εποχής.

Ήθη κι έθιμα σχετικά με τα πέτρινα γεφύρια

Τα γεφύρια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού τοπίου και είναι άρρηκτα δεμένα με λαϊκούς μύθους, οι οποίοι αποτελούν απόρροια της προσπάθειας των ανθρώπων να προσεγγίσουν το ανεξήγητο, τη δημιουργία του γεφυριού, ένα επίτευγμα τόσο δύσκολο που φαινόταν να ξεφεύγει από τα ανθρώπινα μέτρα (Μαντάς, 2000).

 Η καταστροφή μίας κατασκευής αποδιδόταν συνήθως σε κάποιο υπερφυσικό ον. Επίσης, είναι πιθανό αυτοί οι θρύλοι να βασίζονται σε λαϊκές αντιλήψεις για την πάλη ανάμεσα στο καλό και στο κακό (Τσότσος, 1997).

 Πρόκειται, ουσιαστικά, για έναν τρόπο έκφρασης του φόβου μπροστά στα απρόοπτα γεγονότα που έπονταν της κατασκευής. Η δυσκολότερη στιγμή, αυτή της αφαίρεσης του ξυλότυπου από το γεφύρι, γέννησε και τους περισσότερους θρύλους, καθώς υπήρχε η πίστη στην ύπαρξη δράκοντα που εχθρευόταν το χτίσιμο και ζητούσε σαν αντάλλαγμα ανθρωποθυσίες για να επιτρέψει την ολοκλήρωση του έργου (Πετρονώτης, 2000).

 Αυτή η πρόληψη, μέσω της θυσίας προς ένα ανώτερο όν, αναφέρεται σε πολλούς αρχαιοελληνικούς μύθους (Πετρονώτης, 2000). Μάλιστα, όπως είναι γνωστό, στις αρχαίες θρησκείες και κατά κόρον στην ελληνική μυθολογία επικρατούσε η άποψη πως όσο πολυτιμότερα ήταν τα δώρα-θυσίες, τόσο μεγαλύτερη θα ήταν η εύνοια των θεών (Σχισμένος, 2000).

 Να μην παραλείψουμε, όμως, να επισημάνουμε και τον καθοριστικό ρόλο των ποταμών ως πηγή από την οποία εκπορεύονταν ποικίλα έθιμα και παραδόσεις. Από την αρχαία ακόμη εποχή, τα ποτάμια είχαν λατρευτεί σαν θεοί. Έτσι κι ο λαός με διάφορες εκδηλώσεις μυστικισμού επιδίωκε την εύνοιά τους, για να επιτύχει την ευφορία της γης αλλά και τη δική του ευγονία.

 Ως απόηχο της αντίληψης των ανθρώπων για τα ποτάμια, παρατίθεται μια πρόληψη που ίσχυε στο Ζαγόρι, σύμφωνα με την οποία αν κάποια γυναίκα γεννούσε το παιδί της πεθαμένο, αφού κατέβαινε στο πιο κοντινό ποτάμι, έσπρωχνε μέσα στο νερό μία ή περισσότερες αρκάδες του. Στο υποσυνείδητο της Ζαγορίσιας μάνας, όπως μας εξηγεί ο Σ. Μαντάς, υπάρχει μία λανθάνουσα διαίσθηση ότι ο παλιός προστάτης της ευγονίας, ο ποταμός, την αδίκησε. Το γεγονός ότι η γυναίκα επιλέγει από ένα γεφύρι να τιμωρήσει το ποτάμι συμβαίνει διότι η κατασκευή του στην ντόπια αντίληψη ταπείνωσε τον ατίθασο ποταμό, ζεύγοντάς τον.

Empty

 

 

Το e-mail σας*


Δεν βρέθηκαν εκδηλώσεις

sitemap bridgetrad

Γεφύρι

Έχετε επισκεφτεί το Γεφύρι της Πολιτσάς;

Προσθέστε μια νέα απάντηση!

Logo Bridgetrad

Ενημέρωση! Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies και παρόμοιες τεχνολογίες.

Πρέπει να αποδεχτείτε τους όρους χρήσης και λειτουργίας για να προχωρήσετε. Όροι και προυποθέσεις

Αποδέχομαι