Ζαγόρι

Παρουσίαση Γεωγραφικής Ενότητας Ζαγορίου

Μόνο ένας ζωγράφος θα μπορούσε να αποτυπώσει τη σπάνια ομορφιά και την τόσο ιδιαίτερη προσωπικότητα του Ζαγορίου. Τα 46 πετρόκτιστα χωριά του, πλαισιωμένα από καταπράσινες βουνοπλαγιές και κρυστάλλινα νερά, εκτείνονται σε μια επιφάνεια 992 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η γεωγραφική τους θέση σε συνδυασμό με το υψόμετρο, τη μορφολογία του εδάφους και τον φυσικό πλούτο, αποτέλεσαν κομβικό παράγοντα στην εξέλιξη της ζωής των κατοίκων τους.

Περιγραφή των γεωγραφικών χαρακτηριστικών

Γεωγραφικά τοποθετούνται στα βόρεια των Ιωαννίνων, σε μια περιοχή που αποτελεί μέρος του ορεινού συγκροτήματος της Β. Πίνδου. Βορειοδυτικά των Ζαγοροχωρίων εντοπίζουμε τον ποταμό Αώο και το ορεινό συγκρότημα της Τύμφης, με ψηλότερη κορυφή την Γκαμήλα (υψ. 2497 μ.), που αποτελούν και τα φυσικά τους όρια με την επαρχία της Κόνιτσας. Νοτιοδυτικά συναντάμε το όρος Μιτσικέλι (υψ. 1811 μ.), που χωρίζει το Ζαγόρι από το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, ενώ στα ανατολικά βρίσκονται οι δυτικές παρυφές του Μαυροβουνίου (υψ. 2159 μ.) και οι ανατολικές πλαγιές της κοιλάδας του ποταμού Βάρδα, παραπόταμου του Άραχθου, που χωρίζουν το Ζαγόρι από το Μέτσοβο και το όρος Περιστέρι.


Από τον 17ο αιώνα αρχίζει η περίοδος της μεγάλης ακμής του Ζαγορίου. Τότε δημιουργείται η πλειοψηφία των οικισμών του, ενώ η περιοχή αρχίζει να αποκτά τη σημερινή της μορφή και, ενώ διαιρείται σε τρία γεωγραφικά τμήματα, το Δυτικό, το Ανατολικό και το Κεντρικό, αποκαλείται στο σύνολο Ζαγόρι.

Ιστορική και πολιτιστική σημασία των πέτρινων γεφυριών

Τα υπέροχα αυτά λαϊκά έργα τέχνης παρουσιάζουν μεγάλη γεωγραφική διασπορά, ωστόσο τα συναντούμε κατά κόρον στην Ήπειρο και σε άλλες ορεινές περιοχές της χώρας. Κατά καιρούς έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών. Άλλωστε είναι σημεία ιδιαίτερου πολιτιστικού, λαογραφικού και ιστορικού ενδιαφέροντος και είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την τοπική και την εθνική ιστορία των περιοχών όπου βρίσκονται.


Ιδιαίτερη έμφαση οφείλουμε να δώσουμε στην πολιτιστική και λαογραφική παρακαταθήκη των πέτρινων αυτών κατασκευών. Αποτελούν πηγή πλούσιου λαογραφικού υλικού, που περιλαμβάνει δημοτικά τραγούδια, θρύλους, παροιμίες, έθιμα και δοξασίες, ενώ συχνά ανακηρύσσονται διατηρητέα μνημεία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς.


Μελετώντας τα πέτρινα γεφύρια μπορεί κανείς να ανακαλύψει τις πτυχές της καθημερινής ζωής τόσο των μαστόρων όσο και των ανθρώπων που τα χρησιμοποιούσαν για αιώνες. Τα περισσότερα εξ αυτών είναι έργα ανώνυμων και αυτοδίδακτων αρχιτεκτόνων, που εμπνέονταν από τη φύση και φρόντιζαν να σέβονται τους κανόνες της χρησιμοποιώντας μόνο ντόπιες πέτρες και άλλα φυσικά δομικά υλικά, όπως ξύλο, χώμα και νερό. Οι γνώσεις που είχαν ήταν εμπειρικές, ωστόσο απόλυτα ικανές να φτιάξουν έξοχα έργα, σπουδαίας αισθητικής.

Ήθη κι έθιμα σχετικά με τα πέτρινα γεφύρια

Γεφύρι Του Καπετάν - Αρκούδα

Το γεφύρι του Καπετάν Αρκούδα που βρίσκεται στο Δίλοφο Ζαγορίου έγινε ιδιαίτερα γνωστό τόσο για τη ιστορική του σημασία, καθώς εκεί σκοτώθηκε στις 6 Αυγούστου από τον τουρκικό στρατό ο Μακεδονομάχος Γέωργιος Αρκούδας, όσο και για την προφορική παράδοση που το συνοδεύει.

Σύμφωνα με την τελευταία, ένας εβραίος, ο Σολομών Ματσίλης παραλίγο να πνιγεί στον Ξηροπόταμο κατά τη διάρκεια μιας κακοκαιρίας και αφού γλύτωσε χρηματοδότησε την κατασκευή του γεφυριού που αρχικά πήρε την ονομασία γεφύρι του Εβραίου. 
Ένα παλιό δημοτικό τραγούδι της περιοχής μας εξιστορεί τα γεγονότα που συνέβησαν εκεί τον Αύγουστο του 1906: «Τρεις περδικούλες κάθονταν ψηλά στη Τσούκα Ρόσια, η μια τηράει τα Γιάννινα κι η άλλη το Ζαγόρι, η Τρίτη η μικρότερη μοιρολογάει και λέει: Αρκούδας εσκοτώθηκε στου Λάβδα το γεφύρι, τρεις ντουφεκιές του έριξε ο Λάμπρος ο ντραγάτης, η μια τον πήρε ξόφαλτσα κι η άλλη στο ποδάρι, η τρίτη ήταν φαρμακερή, τον πήρε στη καρδιά του…»

Γεφύρι Της Γκάνας (ή Της Γκιάνας)

Το ερειπωμένο γεφύρι της Γκάνας που βρίσκεται έξω από το Καβαλλάρι ακολουθεί ένας μύθος, σύμφωνα με τον οποίο το γεφύρι χτίστηκε προκειμένου να συγχωρεθεί η αμαρτία μιας γυναίκας που βιάστηκε από τον τουρκικό στρατό.


Γεφύρι Του Γηρομνιού


Σύμφωνα με την παράδοση, το γεφύρι του Γηρομνιού, πήρε το όνομά του από έναν κάτοικο των Κήπων που πνίγηκε σε αυτό. Ο άτυχος άνδρας είχε το παρωνύμιο «Γηρομνιός», επειδή είχε έρθει σώγαμπρος από το χωριό Γερομνήμη (Ιερομνήμη) Κουρέντων. Ο θάνατος αυτός έγινε και η αιτία να χτιστεί το γεφύρι.


Γεφύρι Του Κοντοδήμου ή Λαζαρίδη


Το εν λόγω γεφύρι ακολουθεί ένας μύθος. Στα 1853, ληστές έκαψαν την εκκλησία των Κήπων και έκλεψαν τις εικόνες της. Ανάμεσα στις εικόνες ήταν κι αυτή του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης. Από τότε, κάθε βράδυ της παραμονής της γιορτής των Αγίων, παρουσιαζόταν μια καντήλα, κρεμασμένη από το βράχο μέχρι το γεφύρι. Το καντήλι σταμάτησε να είναι ορατό από τους κατοίκους όταν βρέθηκε η εικόνα και επιστράφηκε στο ναό από όπου είχε κλαπεί.

Γεφύρι Του Νούτσου ή Κόκκορου

Το γεφύρι του Νούτσου ή Κόκκορου συνοδεύουν διάφοροι μύθοι. Στη θέση που βρίσκεται χτισμένο το γεφύρι προϋπήρχε ένα άλλο, το οποίο σύμφωνα με την λαϊκή παράδοση το χρησιμοποιούσαν για την ανακάλυψη και τιμωρία των ζωωκλεφτών, αναγκάζοντας τον ύποπτο να περάσει το γεφύρι κουβαλώντας μια γίδα στην πλάτη. Αν ο ύποπτος περνούσε ή ομολογούσε την πράξη του, αθωωνόταν, σε διαφορετική περίπτωση η τιμωρία του ήταν ο πνιγμός στο ποτάμι.


Το εν λόγω γεφύρι έχει και ιστορική σημασία, καθώς κοντά σε αυτό βρίσκεται η «σπηλιά του Νταβέλη», που αποτέλεσε καταφύγιο του ληστή Γιώργου Νταβέλη το καλοκαίρι του 1881, όταν τον κυνηγούσε τουρκικό στρατιωτικό απόσπασμα. 
Το 1977 μια νέα φήμη ξεσπά για το γεφύρι και διαδίδεται αστραπιαία. Σύμφωνα με αυτή το γεφύρι περιείχε θησαυρό. Έτσι λοιπόν, άγνωστοι κατέστρεψαν τμήμα του καλντεριμιού στην προσπάθεια τους να βρουν το θησαυρό. Ευτυχώς η ζημιά επιδιορθώθηκε και το γεφύρι βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

Το γεφύρι της Κλειδωνιάβιστας

Σύμφωνα με την παράδοση, στη θέση που βρίσκεται σήμερα κτισμένο το γεφύρι προϋπήρχε από τους βυζαντινούς χρόνους μια παλιότερη γέφυρα η οποία είχε συνδεθεί μ’ ένα φονικό, για ζήτημα τιμής, ανάμεσα σε δύο συγγενικές οικογένειες. Μάλιστα το φονικό αυτό υπήρξε η αφορμή για να εγκαταλειφτεί ένα ολόκληρο χωριό.


Πρόκειται για τις οικογένειες του Σταμάτη και του Γεραίνη. Όταν η νυφική πομπή της κόρης του Γεραίνη περνούσε πάνω από το γεφύρι, έπεσε πάνω στην οικογένεια του Σταμάτη. Στη μάχη που ακολούθησε σκοτώθηκαν μεταξύ άλλων ο Γεραίνης με τη γυναίκα του και δύο ξαδέρφια της νύφης. Από τότε τραγουδιέται και το μοιρολόι της κόρης του Γεραίνη: "Δεν τον αλλάζω τον αχό / να πω άλλο τραγούδι / έχασα κύρη και κυρά / και δύο πρώτα ξαδέρφια...".

Το e-mail σας*


Δεν βρέθηκαν εκδηλώσεις

sitemap bridgetrad

Γεφύρι

Έχετε επισκεφτεί το Γεφύρι της Πολιτσάς;

Προσθέστε μια νέα απάντηση!

Logo Bridgetrad

Ενημέρωση! Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies και παρόμοιες τεχνολογίες.

Πρέπει να αποδεχτείτε τους όρους χρήσης και λειτουργίας για να προχωρήσετε. Όροι και προυποθέσεις

Αποδέχομαι