Πληροφορίες

Παρουσίαση Γεωγραφικής Ενότητας Κόνιτσας

Περιοχή με πλούσιο και ιδιαίτερο τεχνικό πολιτισμό, η Κόνιτσα των μπουλουκιών των μαστόρων, των πελεκάνων της πέτρας, των ζωγράφων και των αγιογράφων. Το φυσικό τοπίο με τα μεγαλόπρεπα βουνά, τα δύσβατα μονοπάτια, της εύφορες κοιλάδες και τα ορμητικά ποτάμια προκαλεί τον κάθε επισκέπτη με την ομορφιά και την γαλήνη που εκπέμπει. Η ευρύτερη περιοχή περικλείεται από ένα ιδιότυπο ορεινό πέταλο που περιβάλλει την κοιλάδα του Σαραντάπορου βόρεια, την κοιλάδα του Αώου ανατολικά και το λεκανοπέδιο της Κόνιτσας.

Περιγραφή των γεωγραφικών χαρακτηριστικών

Εντυπωσιακά ορεινά συγκροτήματα βρίσκονται στην περιοχή, όπως  ο Γράμμος (υψ. 2520 μ.) που αναπτύσσει ένα βορειοδυτικό ορεινό τοίχος στην μεθόριο με την Αλβανία και συμπεριλαμβάνει τις  κορυφές Κάμενικ (υψ. 2043 μ.),  Γκόλιο  (υψ. 2043 μ.),  Μαύρη  Πέτρα  (υψ. 2431 μ.), Περήφανο  (υψ. 2242 μ.), Φαρμάκι (υψ. 2139 μ.), Επάνω Αρένα (υψ. 2192 μ.) και Κάτω Αρένα (υψ. 2075 μ.) στα βόρεια, Γκαμήλα (υψ. 2497 μ.) στα νότια. Στα ανατολικά ορθώνεται το δεύτερο σε ύψος βουνό της Ελλάδας, ο Σμόλικας (υψ. 2637 μ.) ενώ πάνω από την πόλη της Κόνιτσας αναπτύσσεται το όρος Τραπεζίτσα (υψ. 2022 μ.).

Ιστορική και πολιτιστική σημασία των πέτρινων γεφυριών

Το μεγαλύτερο τμήμα της Ηπείρου αποτελείται από ορεινούς όγκους, αφήνοντας λίγα περιθώρια στους κατοίκους για επιλογές στον τρόπο του βιοπορισμού τους. Το εμπόριο και η κτηνοτροφία ήταν δύο από τις επικρατέστερες επιλογές που είχαν. Όποια και αν επέλεγαν, υπήρχε επιτακτική η ανάγκη ζεύξης των ποταμών για την κίνηση των εμπορικών καραβανιών, των κατοίκων, των μαστόρων αλλά και των κοπαδιών. Κατά τον 18ο και 19ο αιώνα υπήρχε άνθιση στις εμπορικές συναλλαγές με τα Βαλκάνια, τη Βιέννη, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Η οικονομική ευημερία των εμπόρων δημιούργησε την ανάγκη ανοικοδόμησης και βελτιστοποίησης των συνθηκών διαβίωσης.

 Μεγάλη συμβολή στην ανέγερση είχαν και οι μαστόροι (μπουλούκια - κιοπρουλήδες) που ζούσαν ως επί το πλείστον κοντά στις τοποθεσίες  όπου γίνονταν τα έργα. Συμμετέχοντας με μικρά, πολλές φορές, κοστολόγια και με δωρεές στην  ανέγερση ή την επισκευή των γεφυριών, συνέβαλλαν τα μέγιστα ώστε αυτές η ιδιότυπες πρακτικές κατασκευές να διατηρηθούν έως τις μέρες μας.

 Μία τέτοια περιοχή ήταν η περιοχή της Κόνιτσας και των Μαστοροχωρίων, από όπου καταγόταν η πλειονότητα των μαστόρων που ασχολούνταν με την κατασκευή των γεφυριών.

 Τα ηπειρώτικα μπουλούκια (=οικοδομικό μετακινούμενο συνεργείο) έχτισαν πραγματικά αριστουργήματα και η φήμη τους εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλα τα Βαλκάνια. Είχαν δική τους γλώσσα, τα κουδαρίτικα, για να προφυλάσσουν την τέχνη τους, και αυστηρές ιεραρχίες μέσα σε αυτά. Τα μπουλούκια που κατασκεύαζαν γεφύρια ονομάζονταν κιοπρουλήδες (=γεφυράδες, από την τούρκικη λέξη "kopru") - [Α. Πετρονώτης 2000]. Επικεφαλής της ομάδας ήταν ο πρωτομάστορας ή κάλφας (= πρακτικός αρχιτέκτονας), ο οποίος έπρεπε να βρει τη δουλειά και να σχεδιάσει την κατασκευή. Τα μυστικά της τέχνης πέρναγαν από πατέρα σε γιο και θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι κιοπρουλήδες  απολάμβαναν και τον σεβασμό των Τούρκων.

 Οι χρηματοδότες των έργων για την ανέγερση των γεφυριών ήταν συνήθως πλούσιοι ευεργέτες ή ιδρύματα, τούρκοι αξιωματούχοι, ή άνδρες της εκκλησίας. Σπανιότερα ήταν και ολόκληρα χωριά που έκαναν έρανο ανάμεσα στους κατοίκους για να φτιάξουν κάποιο γεφύρι που θα  εξυπηρετούσε την περιοχή τους και τις ανάγκες μετακίνησής τους, αλλά και φτωχοί κάτοικοι που στερούνταν προκειμένου να βελτιώσουν την πρόσβαση στις εργασίες τους. Η τιμή συνήθως κατοχυρωνόταν στην καλύτερη προσφορά και το μπουλούκι που την έκανε έπαιρνε τη δουλειά.

 Το γεφύρι έπαιρνε συνήθως την ονομασία του από τον χρηματοδότη ή την τοποθεσία. Σε πολλές περιπτώσεις έπαιρνε και το όνομα του χρηματοδότη μεταγενέστερης επισκευής, αλλά πολύ σπανιότερα το όνομα του πρωτομάστορα.

Ήθη κι έθιμα σχετικά με τα πέτρινα γεφύρια

Η κατασκευή ενός νέου κτίσματος ή ενός γεφυριού ήταν τότε ένα πολύ σημαντικό γεγονός, για αυτό και ανά τους αιώνες δημιουργούνταν διάφορα έθιμα που σχετίζονταν με το χτίσιμο.

 Ξεκινώντας από τη βάση, όταν οι χτίστες τελείωναν το σκάψιμο των θεμελίων και τοποθετούσαν το πρώτο αγκωνάρι, έσφαζαν ένα ζώο (κουρμπάνι) για το καλό (αντέτι), για αυτό υπάρχουν και ιστορίες και έθιμα για ανθρωποθυσίες.

 Συχνά έριχναν και χάλκινα ή ασημένια νομίσματα πάνω στα θεμέλια για να βροντίσουν τα καλορίζικα.

 Τα νομίσματα τα έπαιρνε ο πρωτομάστορας (αφού άφηνε μερικά στα θεμέλια). Με το τελείωμα του γεφυριού το έθιμο επέβαλε το ζιαφέτι, πλούσιο γεύμα με σφαχτό. Οι γυναίκες έκοβαν κλαδιά κρανιάς και τα κρεμούσαν πάνω από την κύρια είσοδο του σπιτιού, για να είναι οι άντρες στο ταξίδι γεροί σαν την κρανιά και να γυρίσουν γεροί. Η ομάδα ξεκινούσε πριν τα ξημερώματα. Όλοι οι συγγενείς ακολουθούσαν μέχρι την άκρη του δρόμου για να τους ξεπροβοδίσουν και, όταν η ομάδα χανόταν, η οικογένεια επέστρεφε στο χωριό. Στο γυρισμό, οι γυναίκες άφηναν να τρέχει νερό στο δρόμο σύμφωνα με το έθιμο, ώστε να αφήσει χνάρια και να βρει ο αφέντης το δρόμο του γυρισμού. Η αναχώρηση του μπουλουκιού ήταν συναισθηματικά φορτισμένο γεγονός, ενώ η επιστροφή του, αντίθετα, εξαιρετικά χαρούμενο. Οι μάστορες επέστρεφαν με δώρα για την οικογένεια.

 Στους γάμους, όταν μια γαμήλια πομπή έφτανε μπροστά σ' ένα γεφύρι, οι οργανοπαίκτες σταματούσαν το τραγούδι, η νύφη και ο γαμπρός ξεπέζευαν από τα άλογα, το ίδιο και οι άλλοι, κι έτσι, σιωπηλοί και κατηφείς, περνούσαν σιγά-σιγά στην άλλη όχθη. Πίστευαν πως αν δεν τηρούσαν τούτο το έθιμο, η στοιχειωμένη, συνειδητοποιώντας τη διαφορά τού πάνω από τον κάτω κόσμο, θα παράταγε το κράτημα, θα άρχιζε τα βογγητά, μπορεί και το χορό, κι έτσι το γεφύρι θα έτριζε, θα κουνιόταν, μπορεί και να σωριαζόταν μέσα στο νερό.

Empty

 

 

Το e-mail σας*


Δεν βρέθηκαν εκδηλώσεις

sitemap bridgetrad

Γεφύρι

Έχετε επισκεφτεί το Γεφύρι της Πολιτσάς;

Προσθέστε μια νέα απάντηση!

Logo Bridgetrad

Ενημέρωση! Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies και παρόμοιες τεχνολογίες.

Πρέπει να αποδεχτείτε τους όρους χρήσης και λειτουργίας για να προχωρήσετε. Όροι και προυποθέσεις

Αποδέχομαι